Oprogramowanie i dokumentacja CentOS dostarczane jest w formie plików nazywanych pakietami RPM. Każdy pakiet jest skompresowanym archiwum zawierającym informacje o produkcie, pliki programu, ikony, dokumentację i skrypty zarządzające. Aplikacje zarządzające pakietami wykorzystują te pliki aby bezpiecznie znaleźć, zainstalować, zaktualizować i usunąć oprogramowanie. Na przykład proces instalacyjny CentOS wykorzystuje pakiety dostarczane z CentOS aby zbudować lub zaktualizować system zgodnie z Twoimi wymaganiami.

Do zarządzania pakietami wykorzystujemy polecenia yum oraz rpm. Pierwsze z nich w znacznym stopniu ułatwia codzienne zadania takie jak instalacja czy aktualizacja oprogramowania. Ułatwienia te mają jednak swoją cenę. Dlatego też w niektórych przypadkach trzeba sięgnąć do polecenia rpm, które jest trudniejsze w użytkowaniu ale daje większe możliwości.
W przypadku pracy w środowisku graficznym można skorzystać z aplikacji yumex będącej graficznym interfejsem polecenia yum. Aplikacja ta nie jest instalowana w czasie instalacji dystrybucji i trzeba ją samodzielnie zainstalować już po uruchomieniu systemu.

Pakiety zawierają również cyfrowy podpis udowadniający ich pochodzenie. Narzędzia zarządzające weryfikują ten podpis wykorzystując klucz publiczny GPG. Zarówno yum jak i rpm wykorzystują to samo kółko kluczy (ang. keyring) przechowujące klucze publiczne zaakceptowanych źródeł pakietów.

Repozytoria pakietów

Repozytorium jest specjalnie przygotowanym katalogiem lub stroną www zawierającą pakiety oprogramowania i pliki indeksów. Narzędzia takie jak yum automatycznie wyszukują i pobierają z tych repozytoriów właściwe pakiety RPM. Ta metoda uwalnia Cię od konieczności ręcznego wyszukania i instalacji nowych aplikacji lub aktualizacji. Przy pomocy pojedynczego polecenia można zaktualizować całe oprogramowanie w systemie lub, podając odpowiednie kryteria, wyszukać nowe oprogramowanie.

Narzędzia do zarządzania oprogramowaniem w CentOS są już skonfigurowane do wykorzystania sieci serwerów udostępniających następujące repozytoria:

• [base] (nazywane również [os]) - Te pakiety tworzą CentOS tak, jak jest on dostarczany w postaci plików ISO. Domyślnie włączone.
• [updates] - Aktualizacje pakietów repozytorium [base] wydane po płytach ISO CentOS-a. Zawierają aktualizacje bezpieczeństwa, poprawki błędów i udoskonalenia oprogramowania dostępnego w [base]. Domyślnie włączone.
• [addons] - Pakiety wymagane do zbudowania głównej dystrybucji a także pakiety zbudowane na bazie plików SRPM dystrybucji, ale nie włączone do głównego drzewa pakietów. Pakiety zawarte w repozytorium [addons] są częścią głównej dystrybucji, ale nie muszą znajdować się w jej drzewie pakietów. Domyślnie włączone.
• [contrib] - Te pakiety dostarczone przez użytkowników CentOS, które nie nadpisują żadnych pakietów dystrybucji podstawowej. Pakiety z [contrib] nie były testowane przez deweloperów CentOS i mogą nie nadążać za wersjami dystrybucji podstawowej. Domyślnie wyłączone.
• [centosplus] - Pakiety dostarczone przez deweloperów i użytkowników CentOS. Mogą podmieniać rpm-y włączone do dystrybucji głównej. Zanim włączysz to repozytorium, rozważ możliwe skutki korzystania z pakietów tego repozytorium. Domyślnie wyłączone.
• [extras] - Pakiety budowane i zarządzane przez deweloperów CentOS rozszerzające funkcjonalność dystrybucji głównej. Pakiety w tym repozytorium przeszły podstawowe testy i powinny nadążać za wersjami pakietów z dystrybucji. Nigdy nie zamieniają pakietów dystrybucji. Domyślnie włączone.

Deweloperzy niezależni również udostępniają repozytoria swoich pakietów zgodnych z CentOS. Aby dowiedzieć się, jak skonfigurować Twój system do korzystania z tych repozytoriów, przeczytaj rozdział "Repozytoria pakietów".

Możesz również wykorzystać grupy pakietów udostępniane przez repozytoria CentOS do zarządzania powiązanymi zestawami pakietów. Niektóre niezależne repozytoria dodają pakiety do tych grup lub udostępniają je jako grupy własne.

Wykorzystuj repozytoria, aby upewnić się, że zawsze będziesz mieć aktualne wersje oprogramowania. Jeśli dostępnych jest wiele wersji tego samego pakietu, narzędzie zarządzające automatycznie wybierze wersję najnowszą.

Polecenia yum podane w tym dokumencie wykorzystują repozytoria jako źródła pakietów. W rozdziale "Ręczna instalacja aplikacji" znajdziesz szczegółowy opis, jak zainstalować oprogramowanie z pobranego ręcznie pliku.

O zależnościach

Niektóre z plików instalowanych w dystrybucji CentOS są bibliotekami mogącymi dostarczać funkcje do kilku aplikacji. Gdy aplikacja wymaga specyficznej biblioteki, pakiet zawierający tą bibliotekę jest zależnością. Aby poprawnie zainstalować aplikację, CentOS musi najpierw "rozwiązać" zależności. Informacje o zależnościach paczki RPM jest przechowywana w pliku RPM.

Narzędzie yum używa tych informacji aby zapewnić spełnienie wszystkich zależności podczas instalacji aplikacji. Automatycznie instaluje pakiety nieobecne w systemie. Jeśli nowa aplikacja wymaga pakietów które kolidują z obecnie zainstalowanymi aplikacjami, yum przerywa instalację nie wprowadzając żadnych zmian w systemie.

Znaczenie nazw pakietów

Każdy pakiet posiada długą nazwę określającą jego parametry. Oto pełna nazwa pakietu tsclient dostarczanego z CentOS:

tsclient-0.132-4.i386.rpm

Narzędzia zarządzające zazwyczaj odwołują się do nazw pakietów w jednym z trzech formatów:

• Nazwa pakietu: tsclient
• Nazwa pakietu z numerami wersji i wydania: tsclient-0.132-4
• Nazwa pakietu z architekturą sprzętową: tsclient.i386

Dla jasności, yum wyświetla listę pakietów w formacie nazwa.architektura. Repozytoria zazwyczaj również przechowują pakiety w oddzielnych katalogach według architektury. W każdym przypadku, architektura podana w pakiecie określa minimalny typ maszyny wymagany do wykorzystania pakietu.

i386

Pasuje do dowolnego komputera zgodnego z architekturą Intel®.

x86_64

Pasuje do procesorów zgodnych z 64-bitowym Intelem, takich jak AMD® Opteron lub Intel® Xeon.

noarch

Zgodny z wszystkimi architekturami.

Inne architektury aktualnie nie są obsługiwane przez dystrybucję CentOS

Niektóre oprogramowanie może być optymalizowane pod kątem określonych typów maszyn kompatybilnych z Intelem. Oddzielne pakiety mogą być udostępniane dla komputerów i386, i586, i686 i x86_64. Maszyny z procesorem przynajmniej Intel® Pentium, VIA® C3 lub zgodnym, mogą korzystać z pakietów i586. Komputery z Intel® Pentium Pro® i lepszymi, a także aktualne modele procesorów AMD® chip, mogą używać pakietów i686.

Wywołując yum używaj krótkich nazw pakietów. Dzięki temu, yum automatycznie wybierze aktualny pakiet z repozytoriów zgodnych z architekturą sprzętową Twojego komputera.

Podanie pakietu z nazwą w innym formacie zniesie zachowanie domyślne i wymusi na yum użycie pakietu pasującego do podanej wersji lub architektury. Używaj tego tylko gdy wiesz, że domyślny pakiet ma błąd lub inny problem powodujący, że nie będzie się nadawał do instalacji.

---